Die Rosen

De geschiedenis van Hex is altijd een verhaal geweest van rozen: van de oudste rozensoorten, die prins-bisschop de Velbrück in de 18de eeuw door de Verenigde Oost-Indische Compagnieën uit China liet importeren, over de collectie oude en bijzondere rozen die gravin Nanda d’Ursel verzamelde, tot de  nieuwste craties van ’s werelds meest vermaarde rozenveredelaars vandaag.  In de laatste halve eeuw is de rozencollectie van kasteel Hex steeds uitgebreid. Er staan naar schatting 1400 rozen verspreid in de tuinen, waarvan zo’n 500 verschillende soorten. De rozen zijn aanwezig in formele perken en in de  mixed borders, als grote solitairen, of  groeien over de hekken, werpen zich over de balustrade en klimmen tussen de muren en de bomen…..

EEN WERK VAN GENERATIES
Het in kaart brengen van de historische rozen van kasteel Hex is met passionele aandacht en toewijding gebeurd door wijlen gravin Nanda d’Ursel. Zij maakte schetsen en beschreef de meest bijzondere rozen uitgebreid in haar tuinschrift. Later ontmoette de gravin Edith Dasnoy die samen met haar aquarellen maakte van de mooiste soorten. Samen publiceerden zij het boek “Rozen uit de Tuinen van Hex” (1995). Het boek is nog altijd te koop (tijdens de tuindagen op de stand van Hex).

Hex 272 Rosenkollektion Copyright 742x210 Hex

EEN GESCHIEDENIS VAN ROZEN
Wilde Rosen komen over het gehele noordelijk halfrond voor, van het poolgebied tot Noordelijk Afrika, van de Amerikaanse vlakten en Nieuw-Mexico tot Jemen, Thailand, Zuid-India en China. In de streken van West-Europa zijn soorten van de Hondsroos en de Egelantier inheems -een dertigtal soorten- maar wereldwijd zijn er wel ruim 200 wilde rozensoorten bekend. Op de bloemenweide vind je de wilde rozensoorten terug die kenmerkend zijn voor de flora van de regio Limburg en Brabant.

Hex 272 Multiflora-Hybride Nicht identifiziert 800 x 600 Copyright Hex-BernardLafaut-MiltonNurse
Verder staan verspreid over de tuinen van Hex talrijke wilde exoten. Er staat een aantal soorten van de Chinese Rosa banksiae in de buurt van de vijgenhof en de soorten van de Schotse Rosa pimpinellifolia staan in een rijtje achter de tennisbaan. Daar in de buurt staat ook de Rosa sericea pteracantha, met zijn opvallende gevleugelde doornen, die afkomstig is uit Nepal. Langs de deur van de groentekelder staat Rosa Mutabilis. Verderop Rosa roxburgii – beide ook uit China geïmporteerd. Her en der zie je klimmers van botanische oorsprong aan de tuinhekken, tegen de muren of in de bomen klauteren: Rosa arvensis, Rosa multiflora, Rosa filipes ‘Kiftsgate’ en de indrukwekkende Paul’s Hymalaian Musk aan de voorzijde van het kasteel.

De botanische soorten met hun wilde trossen en hun uitbundige bloei zijn in charme en schoonheid haast niet te evenaren. Maar dankzij de eeuwenlange cultuur van de roos, de uitwisseling ervan tussen de streken en de continenten en de talrijke kruisingen die dat met zich meebracht, kennen we tegenwoordig een bijna ontelbaar aantal rozen in alle mogelijke variaties.

Hex 272 Rosa gallica officinalis 800 x 600 copyright Hex-BernardLafaut-MiltonNurseEs ist schwer zu sagen, wann die Französisch Rose (Rosa gallica) wurde zum ersten Mal in unsere Regionen eingeführt. Es kommt natürlich in Frankreich und weiter östlich in Südeuropa bis in die Türkei vor. In seiner langen Kulturgeschichte sind viele Variationen der französischen Rose aufgetaucht. Sie sind alle rosa, flammrot bis tiefviolett und blühen nur einmal im Jahr.
maar ze zijn zeer geliefd om hun bijzonder parfum. In de tuinen van Hex zien we, naast de oorspronkelijke wilde vorm, enkele tientallen van de mooiste Gallica’s verzameld, waaronder Tricolor de Flandres, De la Maître d’Ecole, Alain Blanchard, Charles de Mills en vele anderen.

Hex 272 Rosa Alba Maids Blush 800 x 600 copyright Hex-BernardLafaut-MiltonNurseDas weiße oder zarte Rosa Alba-Rose werd waarschijnlijk reeds gecultiveerd bij de Grieken en de Oude Romeinen. Het gaat om een kruising van één van de Hondsrozen met een Gallica of mogelijk een Damascener-roos. De groeiwijze van de Alba’s is anders dan die van de Gallica’s. Ze werpen lange buigzame takken, die overigens weinig doornen hebben. De bladeren hebben een blauwachtige schijn en de bloemen ruiken zoet. De mooiste exemplaren, vertegenwoordigd in Hex, zijn Celestial, Königin von Dänemark of Great Maiden’s Blush (ook ooit ‘Cuisse de Nymph’ genoemd). Zij kennen slechts één bloei in het jaar. De Alba’s zijn samen met de Gallica’s grotendeels gegroepeerd beneden in de moestuin, in de lange border die zich uitstrekt naast de schapenweide, van de serre tot aan de oude waterput.

Eine dritte alte Familie in den Rosen ist die Gruppe der Damaszener-Rosen. Het zijn kruisingen van de Rosa gallica met andere wilde soorten uit het Middelands Zeegebied zoals Rosa phoenicea of Rosa moschata. De Herst-Damascenerroos is bijzonder omdat ze als eerste in de nazomer een tweede bloei kent. De Damascenerrozen zijn beduidend minder winterhard dan de Gallica’s. Ze groeien hoog op en werpen losse trossen van welriekende grote bloemen in de kleuren rood, wit of rose.

Die Centifola oder Provenceroos wurde erst im 16. Jahrhundert aus einer Kreuzung eines Herst-Damascener mit einer Rosa Alba geboren. Die Gruppe war lange Zeit steril und wurde mit Stecklingen vermehrt, bis im 19. Jahrhundert eine fruchtbare Art entstand, die weiter gekreuzt werden konnte. Neben dem ursprünglichen Centifolia finden wir Petite de Hollande und Pompon de Bourgogne im Garten von Hex. Die Rosensträucher der Centifolia-Familie zeichnen sich durch ihre dicken, gefüllten Blüten aus, die leicht geschlossen sind - wenn sie in England auch Cabbage Rose genannt werden. Andere Namen für diese Rose sind niederländische Rose oder Rose de Peintre, aufgrund ihres Erfolges bei den niederländischen Meistern des 17. Jahrhunderts.

Hex 272 MosrosToskana Superb 800x600 copyright Hex-BernardLafaut-MiltonNurseDie Centifolia-Mos-Rosen entstanden als spontane Abweichung bei normalen Centifolia-Rosen. Der erste wird 1720 erwähnt. Die Centifolia Moosrose zeichnet sich durch das Vorhandensein zahlreicher duftender Drüsenhaare an den Blütenstielen aus. Die Wachstumsmethode ist etwas auffällig, was jedoch durch den besonderen Charakter der Blüte kompensiert wird. Die Rosen sind sehr aromatisch und die Farben sind tiefviolett oder dramatisch dunkel. Hinter der doppelten Pfingstrosenreihe im Gemüsegarten stehen William Lob, Nuits de Young, Tuscany Superb und ein Dutzend weitere Vertreter dieser Familie.

In China werden seit Jahrhunderten Rosen angebaut und in neue Sorten gekreuzt. Der erste Chinesische Rosen kwamen in onze streken toe in het jaar 1792. De Rosa chinensis multipetala die nog steeds op de prinsenhof staat,is één van de eersten die door de Verenigde Oostindische Compagnie vanuit China werden vervoerd – naar de overlevering wil- op speciaal verzoek van prins-bisschop de Velbrück. Daarnaast vind je uit die tijd ook nog Rosa indica rubra en een ‘Old Blush’ op de prinsenhof terug.

Auf der Insel Bourbon, einem wichtigen Anlegeplatz für Handelsschiffe - auf halbem Weg zwischen Europa und dem Fernen Osten trafen Mitglieder der Familie Herst-Damascerenroos im 17. Jahrhundert mit der chinesischen Rose (Rosa chinensis) zusammen. Von den notwendigen Kreuzungen, die folgten, die Bourbon stieg auf, die später von Kreuzen mit Gallica und Damascene Hybriden gezüchtet wurde. Die Familie der Bourbon-Rosen blüht im Spätsommer gut. Die Blüten sind oft halb gefüllt und hellrosa. Im Garten von Hex finden Sie sie hauptsächlich in der Nähe des Tennisplatzes: Mme. Isaac Pereire, Louise Odier, La reine Victoria und andere.

Die Teedose (Rosa odorata) ist eine chinesische Rose, die in China seit langem in Kultur ist. Sie wird Tea Box genannt, weil die Blume leicht nach Tee riecht. Durchkreuzungen der Teebox mit Noisette und Bourbon-Rosen ergaben eine völlig neue Blühfamilie Hybride Teerosen, das heute hauptsächlich als Gänseblümchen bekannt ist. Sie befinden sich hauptsächlich in den Betten im Wintergarten in Hex.

Hex 272 Austin Rosen Chaucer 800x600 Copyright Hex-BernardLafaut-MiltonNurseBij de serre staat ook de rozen van de Engelse rozenkweker David Austin. Hij is er in geslaagd het beste van twee families te verenigen.
Het romantische uitzicht en de geur van de oude Gallica’s, Alba’a, Centifolia- en Boubonrozen met het doorbloeiend karakter van de moderne Thee-hybriden.

Louis Lens, Belgisch boomkweker en rozenveredelaar, was een goede vriend van wijlen gravin Nanda d’Ursel. Lens sloeg een gans nieuwe richting in met rozen te kweken voor graslanden en plantsoenen. Zijn Moschata-hybriden zijn over de ganse wereld verkocht. Op Hex vindt men nog altijd exemplaren van zijn proeven, waarvan sommigen de handel nooit bereikt hebben, bijvoorbeeld in de rij naast de grotten. Maar ook in de moestuin en in de zogenaamde vriendentuin naast de terrassen, vind je enkele van zijn mooiste creaties terug.

Gravin Nanda d’Ursel had ook een zwak voor de kleine trosroosjes van de Polyantha-Familie. We vinden ze terug in de moestuin; in lange rijen voor de pioenen en in de perken rond de bassin. De Polyantha’s (of miniatuurrozen) zijn nakomelingen uit complexe kruisingen van Chinese rozen met Centifolia’s, Bourbonrozen of oude Thee-hybriden.

Tot slot is er het Geschwind-rosarium dat in 2012 werd aangeplant bij de oude Ceder, achteraan op de platanendreef. Naast de bekende ‘Zigeunerknabe’ bevat de verzameling nog enkele tientallen onbekende en vergeten rozensoorten van Rudolf Geschwind Anfang des 20. Jahrhunderts gesammelt in alten Gärten und den Rosenkränzen West- und Osteuropas. Geschwind Rosen zeichnen sich durch ihren natürlichen Charakter und ihre Beständigkeit gegen alle Wetterbedingungen aus. Diese Rosensammlung ist als Genbank für zukünftige Züchter gedacht.

Bekijk hier:  het alfabetisch register van de rozen van Hex.

NIEUWE ROZENNAMEN DIE VERWIJZEN NAAR HEX

Hex is er bijzonder trots op dat in juni 2013, vanwege het 20 jarig bestaan van de Tuindagen, een aantal trouwe exposanten/kwekers nieuwe rozenselecties en winningen vernoemd hebben naar Hex. Het zijn:
– Rosa ‘Gardens of Hex’ – Lens Roses
– Rosa ‘Kasteel Hex’ – Peter Beales Roses
– Rosa ‘Rebel of Hex’ – De Bierkreek
– Rosa ‘Spirit of Hex’ – Vierländer Rosenhof

In 2016 werd een nieuwe roos gedoopt naar gravin Stéphanie d’Ursel, gastvrouw en beschermster van de historische tuinen van kasteel Hex:

– Rosa ‘Gravin Stéphanie d’Ursel’ – Lens Roses

foto: Lens Roses

AANBEVOLEN WEBSITES
Peter Beales –  Linsenrosen –  De Bierkreek – Vierländer Rosenhof

 

© 2020 Garden Festival Hex - Alle rechten voorbehouden